Health: မလိုလားအပ္တဲ႔ မွတ္ဉာဏ္ေတြကိုဖယ္ရွားႏိုင္တဲ႔ ေဆးဝါးတစ္မ်ိဳးေတြ႕ရွိ

လူတိုုင္းလူတိုင္းမွာ ေမ႔ေဖ်ာက္ပစ္ခ်င္တဲ႔မွတ္ဉာဏ္ေတြရွိၾကမွာပါပဲ။ ဘဝမွာဖယ္ထုတ္ပစ္မရတဲ႔ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြလို စြဲကပ္ေနတဲ႔ အမွတ္တရ မွတ္ဉာဏ္ဆိုးေတြကို ဖယ္္ထုတ္ပစ္ခ်င္ၾကမွာပါ။

လူတိုင္းလူတိုင္းမွာ ေမ႔ေဖ်ာက္ပစ္လိုတဲ႔မွတ္ဉာဏ္ေတြရွိမွာပါပဲ။ ဘဝမွာအႀကီးအက်ယ္အရွက္ကြဲခဲ႔ရတဲ႔ အခုိက္အတန္႔ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ မိမိအခ်စ္ရဆံုးသူတစ္ဦး မ်က္စိေရွ႕မွာတင္ ေသဆံုးသြားတဲ႔ မွတ္ဉာဏ္ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ႏိုင္ထက္စီးနင္းျပဳက်င္႔ခံရတဲ႔ မွတ္ဉာဏ္ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ဒါမွမဟုတ္ အရမ္းခ်စ္ရတဲ႔ခ်စ္သူက ထားသြားတာခံရတဲ႔ မွတ္ဉာဏ္အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။

play

 

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ မခံမရပ္ႏိုင္ေအာင္ နာက်င္ေစတဲ႔မွတ္ဉာဏ္ေတြကိုေတာ႔ လူတိုင္းဖယ္ရွားလိုၾကမွာပါပဲ။ ေနာက္ၿပီး အဲဒီမွတ္ဉာဏ္ေတြက စိတ္ေသာကေရာက္ျခင္းနဲ႔ PTSD လို႔ေခၚတဲ႔ အျဖစ္အပ်က္တစ္ခုကိုစြဲၿပီး စိတ္ဖိစီးမႈျဖစ္ေပၚေစတဲ႔ စိတ္ေရာဂါတစ္မ်ိဳးကို လႈံ႕ေဆာ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီမွာေမးခြန္းတစ္ခုေပၚေပါက္လာတာက အဲဒီလို စိတ္ဒုကၡေပးတဲ႔မွတ္ဉာဏ္ေတြကို ဖ်က္ပစ္လို႔ရမယ္ဆို ဖ်က္ပစ္ၾကမလား။ အဲဒီလိုဖ်က္ပစ္လိုက္တာကေကာ လူေတြကို ကူညီေပးႏိုင္ပါ႔မလား။

မွတ္ဉာဏ္ေတြကို ျပန္စီျခင္း

play
 

ကိုလမ္ဘီယာတကၠသိုလ္ ေဆးပညာဌာနက သုေတသီေတြကေတာ႔ စိတ္ေသာကနဲ႔ PTSD ကိုျဖစ္ေစတဲ႔ မွတ္ဉာဏ္ေတြကို ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္တဲ႔ ေဆးဝါးဖန္တီးဖို႔ရာျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း သတင္းပို႔ခဲ႔ၾကပါတယ္။ အဲဒီလို မလိုလားအပ္တဲ႔မွတ္ဉာဏ္ေတြကို ဖယ္ရွားပစ္မယ္ဆိုေပမယ္႔ က်န္တဲ႔မွတ္ဉာဏ္္ေတြကေတာ႔ အေကာင္းအတိုင္းက်န္ရွိေနခဲ႔မွာ ျဖစ္ပါတယ္တဲ႔။

"ဥပမာေပးရရင္ ခင္ဗ်ားဟာေမွာင္မဲေနတဲ႔လမ္းၾကားတစ္ခုထဲကိုသြားရင္း အႏုၾကမ္းစီးခံရတယ္ဆိုပါစို႔။ အဲဒီလမ္းၾကားထဲမွာ စာတိုက္ပံုးတစ္လံုးရွိေနတာကိုလည္း ခင္ဗ်ားက သတိထားမိလိုက္တယ္ဆိုပါစို႔။ အဲဒီမွာ ေမွာင္မဲေနတဲ႔လမ္းၾကားကိုေရာက္တိုင္း ဒီအျဖစ္အပ်က္ကိုသတိရတတ္တာကို တိုက္ရိုက္ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔မွတ္ဉာဏ္လို႔ေခၚၿပီး စာတိုက္ပံုးတစ္လံုးကိုျမင္တိုင္း ဒီအျဖစ္အပ်က္ကို သတိရတတ္တာကိုေတာ႔ သြယ္ဝိုက္ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔မွတ္ဉာဏ္လို႔ေခၚပါတယ္။ အဲဒီမွာ သြယ္ဝိုက္ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔ မွတ္ဉာဏ္ေတြကို ဖယ္ရွားပစ္ဖို႔ဆိုတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္" လို႔ CUMC က အာရံုေၾကာေဗဒ ပေရာ္ဖက္ဆာ Samuel M. Schacher က ဆိုပါတယ္။

Schacher နဲ႔ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ေတြဟာ သုေတသနျပဳလုပ္ရင္း အထက္ေဖာ္ျပပါမွတ္ဉာဏ္ႏွစ္မ်ိဳးလံုးကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး ဖ်က္ပစ္ဖို႔ရာ ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္းေတြ႕ရွိခဲ႔ၾကပါတယ္။ တျခားက်န္ရွိတဲ႔ မွတ္ဉာဏ္ေတြကိုလည္း မထိခိုက္ပဲနဲ႔ေပါ႔။ ျမင္သာေအာင္ဥပမာေပးရရင္ စမတ္ဖုန္းတစ္လံုးထဲမွာ cache memory ရွင္းတဲ႔အခါ မိမိဖ်က္ပစ္လိုတဲ႔ cache memory ေတြကိုပဲ ဖ်က္ပစ္ၿပီး ခ်န္ထားလိုတဲ႔ cache memory ေတြကို ခ်န္ထားခဲ႔ႏိုင္သလိုပါပဲ။

က်င္႔ဝတ္နဲ႔ေကာညီပါသလား

play
 

ပန္ေဆလ္ေဗးနီးယားတကၠသိုလ္က ပေရာ္ဖက္ဆာ Edna B. Foa ကေတာ႔ ဒီနည္းလမ္းကိုသေဘာမက်ပါဘူး။ "တကယ္ေတာ႔ ကိစၥတစ္ခုေပၚေပါက္ၿပီးခ်ိန္မွာ အဲဒီလိုမွတ္ဉာဏ္္ေတြက်န္ခဲ႔တယ္ဆိုတာ ရည္ရြယ္ခ်က္တစ္ခုေတာ႔ရွိပါတယ္။ အဲဒါက ဆိုးဝါးတဲဲ႔အရာေတြကုိ မွတ္မိေနတဲ႔အတြက္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ထပ္မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္" လို႔ သူကဆိုပါတယ္။

Schacher ကလည္း ဒီေဆးဝါးမွာ ေမွ်ာ္လင္႔မထားတဲ႔အက်ိဳးဆက္ေတြလည္း ရွိလာႏိုင္ေၾကာင္းဝန္ခံပါတယ္။ "ေဆးဝါးတိုင္းမွာေတာ႔ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးဆိုတာရွိႏိုင္ပါတယ္။ မွန္ကန္စြာအသံုးျပဳဖို႔ကိုေတာ႔ နည္းလမ္းရွာရဦးမွာပါ" လို႔လည္း သူကဆိုပါတယ္။

စိတ္ေသာကေဝဒနာကို ကုသေနတဲ႔လက္ရွိကုထံုးေတြနဲ႔ မလံုေလာက္လို႔လား

play
 

Foa ကေတာ႔ အၾကမ္းဖက္ျဖစ္ရပ္တစ္ခုေၾကာင္႔ျဖစ္တဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲစိတ္ေသာကေဝဒနာကို ကုစားႏိုင္တဲ႔ကုထံုးေတြက လက္ရွိအခ်ိန္မွာလည္း ရွိေနတာပဲလို႔ ဆိုပါတယ္။ Prolonged exposure (အခ်ိန္ဆြဲ ထိေတြ႕ျခင္း) လို႔ေခၚတဲ႔ အျပဳအမူဆိုင္ရာ ကုထံုးတစ္မ်ိဳးဟာ စိတ္ထိခိုက္ဖြယ္အေတြ႕အၾကံဳတစ္ခုနဲ႔ပတ္သက္တဲ႔ မွတ္ဉာဏ္ေတြ၊ ခံစားခ်က္ေတြ၊ အေျခအေနေတြကို ေရွာင္လႊဲပစ္မယ္႔အစား အခ်ိန္ယူရင္ဆိုင္ျခင္းျဖင္႔ ေရာဂါေပ်ာက္ကင္းေစတဲ႔ကုထံုးတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

လူတစ္ေယာက္ရဲ႕အေၾကာက္တရားေတြကို ထပ္ခါထပ္ခါေျပာေစျခင္းျဖင္႔ အဲဒီအေၾကာက္တရားေတြအေပၚ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေစတဲ႔ နည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္။

"ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ႔ နာက်င္မႈမရွိဘဲ မွတ္ဉာဏ္္ေတြကိုလက္ခံထိန္းခ်ဳပ္သြားႏိုင္ဖို႔ပဲဲျဖစ္ပါတယ္။" လို႔လည္း Foa က ဆိုပါတယ္။ ဒီကုထံုးနဲဲ႔ အႀကိမ္ (၂၀) ေလာက္ကုသမႈခံယူၿပီးရင္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက စိတ္ေသာကေဝဒနာကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္သြားတယ္လို႔လည္း သူမကဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ Schacher ကေတာ႔ စကားေျပာခိုင္းၿပီး ကုသတဲ႔ PE ကုထံုးကို မွတ္ဉာဏ္ေဖ်ာက္ေဆးနဲ႔ တြဲဖက္အသံုးျပဳတာဟာ လူနာအတြက္အေကာင္းဆံုးျဖစ္မယ္လို႔ ယံုုၾကည္ေနပါတယ္။

ေဆးဝါးကအဆင္သင္႔ျဖစ္ၿပီလား

play
 

Foa ကေတာ႔ ဒီလိုစြမ္းေဆာင္ရည္ရွိမယ္႔ေဆးဝါးမ်ိဳး လူသားေတြအေပၚ အသံုးခ်ႏိုင္ဖို႔လိုပါေသးတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ Schacher ကေတာ႔ သူမေသခင္ လက္ေတြ႕ျဖစ္လာႏိုင္ပါသတဲ႔။ အခုအခ်ိန္မွာ စမ္းသပ္ေအာင္ျမင္တာက အာရံုေၾကာေပါင္း (၂၀,၀၀၀) သာရွိတဲ႔ ပက္က်ိေတြေပၚမွာသာျဖစ္ၿပီး အာရံုေၾကာေပါင္း (၈၆) ဘီလီယံရွိတဲ႔လူသားေတြအေပၚမွာ စမ္းသပ္ေအာင္ျမင္ဖို႔ဆိုတာေတာ႔ အခ်ိန္တစ္ခုၾကာဦးမယ္ထင္ပါတယ္။

"ဒီေဆးဝါးကို လူသားေတြအေပၚမွာစမ္းသပ္ဖို႔ဆိုတာကေတာ႔ ေနာက္ထပ္သုေတသနေတြလိုအပ္ပါလိမ္႔ဦးမယ္။ အခုကြ်န္ေတာ္တို႔ ေတြ႕ရွိထားတာက မွတ္ဉာဏ္အမ်ိဳးအစားေပါင္းစံုနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔ စိတ္ဝင္စားစရာေမာ္လီက်ဴးေတြရဲ႕ အစပိုင္းေလးပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ ပိုမိုတိက်တဲ႔ရလဒ္ေတြ ထြက္လာလိမ္႔မယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္" လို႔လည္း Schacher က ဆိုပါတယ္။

မွတ္ဉာဏ္ေဖ်ာက္ေဆးၿပီးရင္ မွတ္ဉာဏ္အတုေတြထည္႔ႏိုင္တဲ႔ေဆးဝါးေတြေကာ ေပၚလာႏိုင္သလားဆိုတာလည္း ေမးခြန္းထုတ္စရာ ပါပဲ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြ ႏွစ္ႏွစ္ၿခိဳက္ၿခိဳက္ၾကည္႔ခဲ႔ၾကတဲ႔ Matrix ရုပ္ရွင္ေတြထဲကလို တစ္ခ်ိန္မွာျဖစ္လာႏိုင္မလား ဆိုတာလည္း သံသယျဖစ္ဖြယ္ပါပဲ။

Source: healthline

ဤအေႀကာင္းအရာကို သင္ဘယ္လိုထင္ပါသလဲ။

ေနာက္ဆံုးရ သတင္းမ်ား